રિઝર્વ બૅંક ઑફ ઇન્ડિયા દ્વારા બલ્ક ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટના વ્યાજ દરો નક્કી કરવા, રજૂ કરવા અને લાગુ કરવા અંગેનો નવો સુધારેલો નિયમ 1 ઑક્ટોબર, 2026થી અમલમાં આવી ગયો છે. આ નવા નિયમોનો મુખ્ય હેતુ મોટી રકમના રોકાણકારો માટે વ્યાજ દરોમાં પારદર્શિતા લાવવાનો, નિયમો સમજવામાં સરળ બનાવવા અને બૅંકની તમામ શાખાઓમાં સમાન ડિપોઝિટ પર એકસમાન દર સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. 1 ઑક્ટોબરથી તમામ બૅંકોએ દરેક કામકાજના દિવસે સવારે 10:00 વાગ્યા સુધીમાં તેમની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર બલ્ક ડિપોઝિટ માટેના વ્યાજ દરો પ્રદર્શિત કરવા પડશે. બૅંકોને 10 મિનિટનો ગ્રેસ પિરિયડ આપવામાં આવ્યો છે, એટલે કે વેબસાઇટ પર દરો સવારે 10:10 વાગ્યા સુધીમાં અપડેટ કરી શકાશે.
પાત્ર ડિપોઝિટ પર વ્યાજ ચૂકવતી વખતે બૅંકોએ વેબસાઇટ પર દર્શાવેલા દરોનું ચુસ્તપણે પાલન કરવું ફરજિયાત રહેશે. આનાથી મોટા રોકાણકારોને વ્યાજ દર નક્કી કરતી કે બુકિંગ કરતી વખતે એક સીધો અને સ્પષ્ટ સંદર્ભ મળી રહેશે. શાખાઓ વચ્ચે ભેદભાવ નહીં: હવેથી બૅંકો માત્ર શાખા અલગ હોવાના કારણે સમાન બલ્ક ડિપોઝિટ પર અલગ-અલગ વ્યાજ દર આપી શકશે નહીં. એટલે કે, એક જ દિવસે સ્વીકારવામાં આવેલી સમાન રકમની ડિપોઝિટ પર બૅંકની તમામ શાખાઓમાં એકસમાન વ્યાજ દર મળશે. મહત્ત્વનો અપવાદ એ છે કે બૅંકોને માત્ર ‘લિક્વિડિટી કવરેજ રેશિયો’ની જોગવાઈઓ હેઠળ આવતા રન-ઑફ રેટના આધારે બલ્ક ડિપોઝિટના દરોમાં તફાવત રાખવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
આ જ છૂટછાટ નોન-રેસિડેન્ટ ઇન્ડિયન રૂપિયા ડિપોઝિટ હેઠળ રાખવામાં આવેલી ચોક્કસ બલ્ક ડિપોઝિટ પર પણ લાગુ થશે. આથી આ નિયમો માત્ર સ્થાનિક ડિપોઝિટ જ નહીં, પરંતુ ચોક્કસ બિન-નિવાસી રૂપિયા ડિપોઝિટને પણ અસર કરે છે. સામાન્ય રિટેલ રોકાણકારો માટેના હાલના એફડી વ્યાજ દરોમાં આપમેળે કોઈ ફેરફાર થશે નહીં. આ માળખું સંપૂર્ણપણે બૅંકો દ્વારા મોટી રકમની બલ્ક ડિપોઝિટ પર દરો કેવી રીતે નક્કી થાય છે, કેવી રીતે દર્શાવાય છે અને કેવી રીતે લાગુ કરાય છે તેના પર કેન્દ્રિત છે. મોટા રોકાણકારો હવે બુકિંગ કરતી વખતે બૅંકની વેબસાઇટ પરથી સહેલાઈથી દરો સરખાવી શકશે અને વ્યાજ દરમાં કોઈ તફાવત નિયમનકારી જરૂરિયાત આધારિત છે કે કેમ તે સ્પષ્ટપણે સમજી શકશે.(સૌજન્ય)
